Twój lek sulpiryd krok po kroku: działanie, bezpieczeństwo i przedłużenie recepty

Czym jest sulpiryd i do jakiej grupy leków należy

Sulpiryd należy do leków przeciwpsychotycznych, zwanych też neuroleptykami. W klasyfikacji ATC ma kod N05AL01, czyli trafia do podgrupy pochodnych benzamidu. Chemicznie wyraźnie różni się od starszych neuroleptyków, takich jak pochodne fenotiazyny czy butyrofenonu, choć dzieli z nimi część właściwości.

W aptece spotkasz go pod nazwami Sulpiryd Hasco i Sulpiryd Teva. W polskim obrocie są tabletki i kapsułki twarde w mocach 50 mg, 100 mg i 200 mg (tabletki) oraz 50 mg i 100 mg (kapsułki). Moc i postać, którą przyjmujesz, ustala lekarz prowadzący.

Zanim przejdziesz dalej, jedna uwaga organizacyjna: ta strona nie zastępuje ulotki ani rozmowy z lekarzem, który zna Twoją historię leczenia. Ma Ci pomóc zrozumieć lek i przygotować się do kolejnego etapu, tak jak recepcja przychodni podpowiada, co zabrać na wizytę.

Na co jest sulpiryd: dwa wskazania z Charakterystyki Produktu

Charakterystyka Produktu Leczniczego Sulpiryd Hasco wymienia dwa wskazania. Pierwsze to ostre i przewlekłe psychozy występujące w schizofrenii, szczególnie te przebiegające z objawami upośledzonej aktywności. Drugie to zaburzenia depresyjne, ale z wyraźnym zastrzeżeniem: wtedy, gdy leczenie innymi lekami przeciwdepresyjnymi okazało się nieskuteczne albo nie mogło być zastosowane.

To zastrzeżenie ma praktyczne znaczenie. Sulpiryd nie jest w depresji lekiem pierwszego wyboru według ChPL, tylko opcją na sytuację, w której standardowe leczenie nie wystarczyło. Dlatego pytanie „komu pomógł sulpiryd” nie ma jednej odpowiedzi: to psychiatra ocenia, czy u konkretnej osoby korzyści przewyższają ryzyko.

W ChPL nie ma natomiast wskazania „na uspokojenie” w potocznym sensie. Uspokojenie i senność pojawiają się w tym dokumencie jako częste działania niepożądane, a nie jako cel leczenia. Warto o tym pamiętać, gdy ktoś poleca Ci ten lek „na nerwy”.

Jak działa sulpiryd i kiedy można spodziewać się efektu

Sulpiryd blokuje receptory dopaminowe D2 w ośrodkowym układzie nerwowym. Według punktu 5.1 ChPL nie wpływa przy tym na przemiany noradrenaliny i serotoniny ani na receptory muskarynowe i GABA. Producent opisuje jego działanie jako dwutorowe: przeciwdepresyjne i przeciwpsychotyczne, a to, które z nich dominuje, zależy od dawki dobranej przez lekarza.

Czas do efektu opisano w ChPL wprost. Poprawę nastroju w działaniu przeciwdepresyjnym obserwuje się po kilkunastu dniach podawania. W leczeniu schizofrenii efekt terapeutyczny pojawia się po 8 do 12 tygodniach stosowania. Brak wyraźnej zmiany w pierwszym tygodniu nie jest więc sam w sobie sygnałem, że lek nie działa, i nie jest powodem do samodzielnej zmiany leczenia.

Lek wchłania się z przewodu pokarmowego powoli, a pokarm zmniejsza jego wchłanianie. Dlatego według ChPL tabletki przyjmuje się poza posiłkami, a w późnych godzinach wieczornych sulpirydu nie należy przyjmować, bo może to zaburzać sen. Leki zobojętniające sok żołądkowy i sukralfat zmniejszają wchłanianie sulpirydu, więc ChPL każe zachować odstęp między nimi. Sulpiryd jest wydalany głównie przez nerki, dlatego przy chorobie nerek lekarz dostosowuje leczenie.

Sulpiryd pobudza też wydzielanie prolaktyny, hormonu odpowiedzialnego między innymi za laktację. To właśnie z tym mechanizmem wiąże się część działań niepożądanych opisanych niżej.

Skutki uboczne sulpirydu: co podaje ChPL

Nie każdy odczuwa działania niepożądane, a lista w ulotce nie jest prognozą. Poniżej zebrano działania niepożądane z punktu 4.8 ChPL, pogrupowane według częstości, żeby łatwiej było rozpoznać objaw i zgłosić go lekarzowi.

• Często (u 1 do 10 osób na 100): uspokojenie i senność.
• Rzadko: objawy pozapiramidowe i ostra dyskineza, późna dyskineza po długotrwałym leczeniu (rytmiczne mimowolne ruchy języka lub mięśni twarzy), rotacyjne ruchy gałek ocznych, spastyczny kręcz szyi, szczękościsk.
• Bardzo rzadko: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, wysypka plamkowo-grudkowa.
• Częstość nieznana: hiperprolaktynemia, brak miesiączki, mlekotok poza okresem karmienia, ginekomastia, oziębłość płciowa i impotencja, niedociśnienie ortostatyczne, nadmierne ślinienie się, zwiększenie masy ciała.
• Pojedyncze przypadki: wydłużenie odcinka QT w EKG i zaburzenia rytmu typu torsade de pointes.

Objawy, z którymi nie czekasz na kolejną receptę

ChPL opisuje złośliwy zespół neuroleptyczny, który może zagrażać życiu: wysoka gorączka, sztywność mięśni, wahania ciśnienia i tętna, zaburzenia świadomości. Przy takich objawach potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a ChPL nakazuje przerwanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych. Także nieuzasadniona gorączka jest według ChPL powodem do przerwania sulpirydu do czasu wyjaśnienia jej przyczyny.

Pilnej oceny wymagają również kołatanie serca i omdlenia (lek może wydłużać odstęp QT), napad drgawek u osoby, która wcześniej ich nie miała (neuroleptyki mogą obniżać próg drgawkowy), oraz obrzęk i ból łydki albo nagła duszność, bo przy lekach przeciwpsychotycznych zgłaszano zakrzepicę żylną.

U osób w podeszłym wieku z otępieniem leki przeciwpsychotyczne wiążą się z niewielkim zwiększeniem ryzyka zgonu, a w badaniach nietypowych leków przeciwpsychotycznych w tej grupie ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych, takich jak udar, było trzykrotnie większe. ChPL podkreśla, że sulpirydu nie stosuje się w leczeniu zaburzeń związanych z otępieniem.

Kiedy sulpirydu nie wolno stosować

Punkt 4.3 ChPL wymienia przeciwwskazania. Jeśli którekolwiek Cię dotyczy, a nie ma tego w Twojej dokumentacji, napisz o tym we wniosku.

• nadwrażliwość na sulpiryd, inne pochodne benzamidu albo substancje pomocnicze;
• rozpoznany lub podejrzewany guz chromochłonny;
• ostra porfiria;
• guzy związane z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny, na przykład gruczolak przysadki czy rak piersi;
• jednoczesne stosowanie lewodopy;
• karmienie piersią;
• wiek poniżej 14 lat.

Sulpiryd a alkohol, samochód, ciąża i karmienie

Alkohol. Nasila uspokajające działanie sulpirydu. ChPL mówi jednoznacznie: w trakcie leczenia należy unikać wszelkich napojów alkoholowych, a także leków zawierających alkohol. Dotyczy to również kropli i syropów, więc kupując w aptece preparaty dostępne bez przepisu lekarza, zapytaj farmaceutę o skład.

Prowadzenie pojazdów. Lek może powodować senność, dlatego osoby prowadzące pojazdy i obsługujące maszyny powinny wiedzieć o tym ryzyku. Obserwuj, jak reagujesz, szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawki przez lekarza.

Ciąża. Według ChPL nie należy stosować sulpirydu podczas ciąży. Lek przenika przez łożysko, a u noworodków narażonych w trzecim trymestrze na leki przeciwpsychotyczne opisywano objawy pozapiramidowe i objawy odstawienia. Jeśli planujesz ciążę albo w nią zaszłaś, skontaktuj się z psychiatrą prowadzącym, zanim cokolwiek zmienisz.

Karmienie piersią. Nie należy stosować sulpirydu u kobiet karmiących, bo przenika do mleka w ilości wystarczającej do działania u dziecka. To jedno z przeciwwskazań z punktu 4.3.

Inne leki. Przeciwwskazane jest łączenie z lewodopą. ChPL każe unikać leków, które mogą wywołać zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, oraz innych neuroleptyków. Ostrożności wymagają leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (opioidy, benzodiazepiny, leki nasenne, uspokajające leki przeciwhistaminowe). Lit zwiększa ryzyko objawów pozapiramidowych, a sam sulpiryd może zmniejszać skuteczność ropinirolu. Pełną listę leków, które przyjmujesz, wpisz we wniosku.

Czy sulpiryd uzależnia i czy formalnie jest psychotropem

W potocznym języku „psychotropem” nazywa się każdy lek działający na psychikę. W znaczeniu prawnym sulpiryd nie figuruje w rozporządzeniu w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Wydaje się go na zwykłą receptę Rp, bez odrębnych zasad, które dotyczą na przykład benzodiazepin.

Charakterystyka produktu nie zawiera ostrzeżenia o uzależnieniu, jakie znajdziesz przy benzodiazepinach. Opisuje za to objawy po przerwaniu leczenia, o których piszemy niżej. Brak takiego ostrzeżenia nie oznacza, że lek można odstawić z dnia na dzień.

Pytanie o przyjmowanie „do końca życia” pojawia się często. ChPL nie określa z góry, jak długo trwa leczenie: decyduje o tym psychiatra, biorąc pod uwagę rozpoznanie, przebieg choroby i ryzyko nawrotu. Warto zapytać o to wprost przy najbliższej wizycie kontrolnej.

Odstawienie albo zmiana leku: tylko w porozumieniu z lekarzem

Po przerwaniu leków przeciwpsychotycznych opisywano ostre objawy odstawienia: nudności, wymioty, wzmożoną potliwość i bezsenność. Może też dojść do nawrotu choroby i ruchów mimowolnych, takich jak akatyzja, dystonia czy dyskineza. Z tego powodu ChPL zaleca stopniowe zmniejszanie dawki przed zakończeniem leczenia.

Tempo i sposób odstawiania ustala lekarz prowadzący. Nie zmieniaj też samodzielnie leku na inny, nawet jeśli ktoś poleca „zamiennik”. Jeśli skutki uboczne są uciążliwe, opisz je lekarzowi: oceni, czy potrzebna jest zmiana dawki albo dodatkowe badanie, na przykład EKG.

Jeśli w trakcie leczenia albo po jego przerwaniu pogarsza się Twój nastrój lub pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, nie czekaj na termin kontroli. Skontaktuj się z lekarzem albo skorzystaj z pomocy kryzysowej opisanej na tej stronie.

Sulpiryd Hasco czy Sulpiryd Teva: czym różnią się zamienniki

Oba produkty zawierają tę samą substancję czynną. Różnią się wytwórcą, a częściowo także dostępnymi postaciami i mocami, więc przy zmianie opakowania sprawdź, czy moc się zgadza z zaleceniem. Pytanie „sulpiryd Hasco, co to za lek” ma więc prostą odpowiedź: to sulpiryd konkretnego producenta.

Warto przeczytać ulotkę danego preparatu, bo substancje pomocnicze mogą się różnić. Tabletki Sulpiryd Hasco zawierają na przykład laktozę, co ma znaczenie przy dziedzicznej nietolerancji galaktozy. Wskazania, moce i postaci mogą też różnić się między produktami tej samej substancji.

O tym, czy zmiana preparatu jest w Twoim przypadku w porządku, decyduje lekarz lub farmaceuta. Jeśli w aptece zaproponują Ci inny produkt, zapytaj, czy dawka i postać są takie same jak dotychczas.

Przedłużenie recepty na sulpiryd przez formularz: co przygotować

Nasza usługa dotyczy kontynuacji leczenia, które prowadzi już psychiatra. Rozpoznanie i pierwszy dobór leku przeciwpsychotycznego należą do psychiatry na wizycie. Przez internet przedłużamy terapię, która jest udokumentowana. Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę potrzebną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, jeśli uzasadnia to stan zdrowia widoczny w dokumentacji medycznej.

Jak to wygląda po kolei: wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a jeśli czegoś brakuje, dostaniesz pytania na czacie. Nie ma rozmowy wideo ani telefonu. Lekarz może odmówić, na przykład gdy dokumentacja nie potwierdza dotychczasowego leczenia. Odmowa jest wynikiem oceny wniosku, więc opłata nie podlega wtedy zwrotowi.

Zanim zaczniesz, przygotuj:

• dokumentację od psychiatry: kartę informacyjną, zaświadczenie albo zdjęcie ostatniej recepty z nazwą, mocą i postacią leku (co i jak dołączyć, opisuje strona o załącznikach do zgłoszenia);
• listę wszystkich przyjmowanych leków, także preparatów kupowanych samodzielnie w aptece i suplementów;
• wyniki EKG i badań, jeśli masz je z ostatniego czasu;
• informację o ciąży, planach ciąży albo karmieniu piersią;
• numer PESEL, a jeśli go nie masz, dane dokumentu (zobacz, jak złożyć wniosek jako pacjent bez numeru PESEL).

Co dzieje się po złożeniu wniosku

Szczegóły drogi wniosku znajdziesz w opisie usługi e-recepta na leki psychiatryczne, a to, jak wygląda kontakt lekarza przy zgłoszeniu, opisuje strona o pytaniach lekarza do wniosku. Na pytania z czatu odpowiadaj możliwie konkretnie: im pełniejszy opis, tym mniej dopytywania.

Jeśli lekarz wystawi e-receptę, otrzymasz jej kod dostępu. W aptece podajesz kod razem z numerem PESEL, a receptę widzisz też w Internetowym Koncie Pacjenta. Jeśli przyjmujesz też leki przeciwdepresyjne, wpisz je we wniosku: ChPL sulpirydu każe unikać łączenia go z lekami, które mogą wywołać torsade de pointes, w tym z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi.

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Sulpiryd Hasco (URPL)
• Ulotka dla pacjenta Sulpiryd Hasco (URPL)
• ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
• rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych